Bezuinigen is hèt thema op de gemeentelijke agenda. Wij durven de stelling aan dat kleinere gemeenten (tot 35.000 inwoners) hier relatief meer door geraakt worden dan grote gemeenten. De bezuinigingsopgave biedt deze gemeenten ook kansen.

Impact bezuiniging bij kleine gemeente

Bezuinigingen in kleine(re) gemeenten hebben een andere en vaak ook meer impact op de lokale politiek, de samenleving en het ambtelijk apparaat. Zowel in positieve als in negatieve zin.

Sterk afhankelijk van gemeentefonds

Kleinere gemeenten hebben een relatief hoog aandeel inkomsten uit het gemeentefonds. Zij beschikken over minder alternatieve inkomstenbronnen. In verhouding worden kleinere gemeenten meer geraakt door de landelijke bezuinigingen.

Minder inkomsten betekent in veel gevallen ook korten op het ambtelijk apparaat. Het terugbrengen van het aantal beleidsmedewerkers op een bepaald thema van twee naar één is een veel grotere stap dan van zeven naar vier.

Iedereen kent elkaar

Daarnaast is er ook een sociale component. Door de kleine(re) gemeenschap kennen veel burgers het college van B&W en de raadsleden. Een wethouder of raadslid is een 'publiek figuur' en eenvoudig te benaderen. Bijvoorbeeld bij de sport- of culturele vereniging of omdat hij in de buurt woont.

De mening en het laten meedenken van de burger krijgt daarom ook meer dan gemiddeld aandacht van het college en de raad. De betrokkenheid van de samenleving is enerzijds een kracht. Anderzijds kan het belemmerend werken bij het maken van keuzes in de bezuinigingsopgave.

Hoe zorg je zowel ambtelijk als politiek voor een efficiënt en effectief verloop van het bezuinigingsproces? Een uitdaging waar de politiek en het ambtelijk apparaat gezamenlijk voor staat.

Waar liggen de kansen?

De bezuinigingsopgave biedt de ruimte om fundamentele keuzes te maken en tot dan toe 'verboden' thema's bespreekbaar te maken. Kansen voor kleinere gemeenten zijn:

1. Benut gemeenschapszin

Het efficiënt benutten van de directe banden met inwoners en bedrijven en de sterke gemeenschapszin biedt kansen. Uitdaging voor kleinere gemeenten is om meer verantwoordelijkheid aan de burger over te laten.

De gemeente doet een expliciet verzoek op de aanwezige gemeenschapszin. Ook is het kansrijk om traditionele inspraak om te buigen naar constructieve gesprekken met de gemeenschap over de opgave waar de gemeente voorstaat.

De grote uitdaging in deze gesprekken is wel het vasthouden aan de bezuinigingsdoelstellingen en voorkomen van halve compromissen.

2. Zet in op samenwerken

Samenwerken met andere gemeenten was tot nu toe vaak een 'verboden thema'. De bezuinigingsopgave maakt dat de noodzaak tot samenwerken meer aandacht krijgt.

Naast efficiencyvoordelen hebben gemeenten ook belang bij het verkleinen van hun kwetsbaarheid, zonder hun zelfstandigheid direct op te geven. Bij het realiseren van de bezuinigingsopgave adviseren wij kleine(re) gemeenten om de huidige tijdsgeest aan te grijpen en samenwerkingsmogelijkheden serieus te onderzoeken.

Herkenbaar of meer weten?

Het bezuinigingsvraagstuk bij kleinere gemeente is een thema dat ons interesseert en waar we momenteel een aantal gemeenten bij ondersteunen. Door deze ervaringen verzamelen wij:

♦ lessen voor efficiënt en effectief bezuinigen in gemeenten met een kleine(re)schaal

♦ randvoorwaarden voor gemeentelijke samenwerking ingegeven door de bezuinigingsopgave

Speelt deze opgave ook bij jullie of heb je nog vragen? Wij praten hier graag eens met je over door. Je kunt contact opnemen met:

Mevrouw Marian Dobbe-Kluijtmans

E: marian.dobbe@hiemstraendevries.nl

M: +31 (0)6 121 07 557