De ruimtelijke sector beleeft een moeilijke tijd. De crisis komt dubbel aan. De publieke middelen én het verdienend vermogen van de kantoor- en woningmarkt nemen fors af. Tegelijk blijven bestuurders ambitieus op het terrein van duurzaamheid, wonen, bereikbaarheid en economie. Er is een fundamentele omslag nodig in rol en organisatie van publieke organisaties om deze ambities waar te maken.

Bestuurlijk prioriteren noodzakelijk

Gebrek aan middelen maakt het noodzakelijk om bestuurlijke keuzes te maken. Vooral gemeenten laten zich nog te veel leiden door de waan van de dag. De kunst is om prioriteiten te stellen vanuit de strategisch (ruimtelijke) opgave. Een heldere visie op identiteit en toekomst van de stad die verder reikt dan de huidige economische crisis, legt daarvoor de basis. Strategisch programmeren helpt vervolgens de juiste keuzes te maken en zo efficiënt en effectief mogelijk geld en mankracht in te zetten.

Effectievere en kleinere beleidsfunctie

Het opstellen van ambitieuze beleidsnota’s verliest in de nieuwe context aan betekenis. Er is sprake van overproductie en te hoge ambities. Een effectievere en kleinere beleidsfunctie is mogelijk. Beleidsdoelen kunnen worden uitgedund en aangescherpt. Daarnaast staan beleidsmedewerkers voor de uitdaging om te zoeken naar vormen van beleid die een antwoord vormen voor het vraagstuk én gericht zijn op het beoogde maatschappelijk effect.

Fundamenteel andere rolneming

De manier van samenwerken in de ruimtelijke sector is vanuit de historie gezien begrijpelijk, maar in deze tijd niet langer houdbaar. Een eigentijdse rolverdeling kenmerkt zich door een werkwijze die gericht is op het stimuleren van vertrouwen en verantwoordelijkheid van externe partijen. Randvoorwaardelijk is een verdienmodel dat recht doet aan degene die investeert.  Een andere rolneming vraagt van bestuurders, managers, projectleiders en beleidsmedewerkers dat ze de reflex moeten weerstaan om initiatieven van derden over te nemen. 

Ingrijpende organisatieontwikkeling

Strategischer programmeren, professionaliseren van de beleidsfunctie en het bewuster kiezen voor een andere rol vraagt om een ingrijpende organisatieontwikkeling. Nieuwe structuren an sich lossen geen problemen op: kies voor een mix van harde en zachte interventies. Vier succesfactoren zijn doorslaggevend:

• Breng beleid en uitvoering écht samen om effectief te sturen op resultaat.

• Kies voor onconventionele werkmethoden om slagkracht in de uitvoering te versterken.

• Investeer in een inspirerende werkomgeving om de ‘professional van morgen’ te binden.

• Zorg dat de bedrijfsvoering op orde is.

Contact

Wij ondersteunen diverse overheden bij de noodzakelijke omslag van rol en organisatie in de ruimtelijke sector. Wij merken dat dit een lastig en taai proces van (gedrags)verandering is. Bent u geïnteresseerd in onze visie of wilt u graag meer weten over onze aanpak? Neem dan contact op met Rienk van Wingerden:

Rienk van Wingerden
E: rienk.vanwingerden@hiemstraendevries.nl
M: +31 (0)6 12 368 690

Een greep van onze mensen die actief zijn binnen het thema Ruimtelijke Ontwikkeling:

Vergroten effectiviteit interbestuurlijke samenwerking
(gemeenten en provincie)

De complexiteit van ruimtelijke opgaven (zoals de herstructurering van bedrijventerreinen) vraagt om effectieve samenwerking tussen provincie en gemeenten. De laatste jaren is de relatie tussen beide bestuurslagen aangescherpt met de voorstellen van de commissie Lodders en de wijzigingen die de nieuwe Wet ruimtelijke ordening. Omdat de provincie en gemeenten op een andere manier moeten gaan werken, hebben zij ons gezamenlijk gevraagd te onderzoeken in welke mate provincie en gemeenten hun rollen en taken vervullen, op welke wijze onderlinge samenwerking vorm krijgt en hoe individuele rolinvulling en samenwerking beter kan. Het onderzoek heeft geleid tot zes heel concrete bestuurlijke en ambtelijke aanbevelingen om de ruimtelijk-economische opgave sneller en meer gezamenlijk te realiseren. De aanbevelingen forceren een doorbraak bij het versterken van de individuele kwaliteit van provincie en gemeenten en de interbestuurlijke samenwerking. Het grote betrokkenheid van onze opdrachtgever en de concreetheid van het onderzoek hebben ervoor gezorgd dat de ambtelijke en bestuurlijke organisaties direct aan de slag konden met de aanbevelingen.

Advisering sturings- en inrichtingsmodel diensten stedelijke ontwikkeling (diverse gemeenten)

Diverse diensten stedelijke ontwikkeling bezinnen zich momenteel op hun sturings- en inrichtingsmodel. Aanleiding is tweeledig. Enerzijds moeten diensten fors krimpen als gevolg van de veranderende marktomstandigheden, het stopzetten van projecten en de bezuinigingen. Anderzijds wil men korte metten maken met de ineffectieve aspecten van de matrixsturing (lijnsturing versus gebieds- en projectmanagement). Vanuit onze brede kennis en ervaring bij diensten stedelijke ontwikkeling helpen wij momenteel diverse gemeenten met het oplossen van dit vraagstuk. De uiteindelijke sturingsfilosofie en inrichting is in elke stad weer anders, afhankelijk van de specifieke situatie, mogelijkheden en ambities. Zo kiest een van de gemeenten voor een model waarbij hiërarchisch aangestuurde gebieds- en beleidsteams gelijkwaardig aan elkaar gepositioneerd worden.

van Wingerden, R., M. Hoeve, J. Hiemstra. "Dienst stedelijke ontwikkeling toe aan omslag in rol en organisatie"Tijdschrift voor de volkshuisvesting. Oktober 2010.

Rienk van Wingerden, Maurits Hoeve, Tempo en slagkracht in de ruimtelijke sector, eigen uitgave van het netwerk directeuren Stedelijke Ontwikkeling, december 2008.

Klik hier voor een overzicht van onze publicaties over ruimtelijke ontwikkeling.