Bijeenkomst wendbaar begroten: nieuwe kijk op begroten nodig in publieke organisaties; inzichten uit praktijk (o.a. Tilburg) en wetenschap (Universiteit Utrecht)

 

Afgelopen woensdag 20 februari ontvingen we bij ons in het WTC in Utrecht meer dan 30 projectleiders, managers, adviseurs en andere geïnteresseerden uit publieke organisaties. Met ons en hun vakgenoten zoeken zij via aanknopingspunten uit de (wetenschappelijke) theorie en elkaars praktijk naar wat nodig is om wendbaar begroten in de publieke sector slim en werkbaar te organiseren. Wendbaar begroten is een urgent thema voor steeds meer publieke organisaties. Dat maakt dat we merken dat verkennende leer-/deel-/werkuitwisselingen als deze bijeenkomst zeer waardevol en welkom zijn. 
 

Wetenschap en praktijk  

Bestuurskundige Tom Overmans (Universiteit Utrecht) trapte de bijeenkomst af. Hij heeft veel ervaring met het thema, schrijft er momenteel over en promoveert binnenkort. Na de ontwikkeling van begroten in het publieke domein, van begroten met nadruk op rechtmatigheid naar begroten met nadruk op het meeste waar voor je geld, schetste Tom het actuele managementparadigma ‘Public Value Management’. Dat gaat uit van het leveren van waarde in maatschappelijke opgaven. In steeds meer publieke organisaties ziet men die publieke waarde voor zich als het uitgangspunt voor beleid, terwijl de wijze van begroten nog gebaseerd is op oudere managementparadigma’s. Er is dus een nieuwe kijk nodig op financiën in het publieke domein. In de zaal knikt men instemmend. Volgens Tom betekent zo’n nieuwe kijk in de publieke praktijk een verandering in allocatie van middelen, beheersing van middelen en verantwoording. Dat vraagt niet alleen om het doorbreken van bestaande patronen maar misschien ook aanpassing van wet- en regelgeving. Voor zo’n eerste stap naar wendbaar begroten is ook lef nodig om te experimenteren, om met elkaar te ontdekken welk deel van je begroting flexibel kan en welk deel je gewoon slim vastzet. Tom Overmans roept publieke organisaties, wetenschap en samenleving graag op om komende tijd samen op te trekken voor een werkbare nieuwe kijk op publieke financiën op basis van publieke waarde.  
 
 

Tilburgse praktijk 

Na de introductie van Tom Overmans namen Erwin Rossou en Paul van Engelen namens de gemeente Tilburg het stokje over. Zij lieten zien hoe Tilburg in het licht van een ambitieus bestuursakkoord en een stevige financiële opgave in het sociaal domein op een nieuwe manier begroot. Door de begroting te ontdoen van doelen en indicatoren die weinig bijdragen en op basis van publieke waarde met nieuwe doelen en indicatoren te werken. Dit leidt tot een iteratief proces waarin een begroting nooit meer ‘af’ is. Dat heeft gevolgen voor de manier van werken. In de praktijk leidt het bijvoorbeeld tot de behoefte om echt scherp te maken wat het juiste niveau van begroten is, niet alleen in het licht van publieke waarde maar ook met het oog op het bestuur. Een Raad ziet vanuit de eigen rol bijvoorbeeld niet graag dat een programma en bijbehorend mandaat in de begroting te groot wordt. De spanning is ook dat je in de praktijk nog vaak te maken hebt met wetten, regels, afspraken en kaders waar minder ‘rek’ in zit dan je zou willen om wendbaar te begroten. Wie stappen zet in wendbaar begroten, vindt en benut met elkaar voortdurend slim de ruimte die er in de praktijk wel is. 
 
 

Begroten in het licht van de Omgevingswet 

Onze collega Ward Deckers kent de praktijk onder andere vanuit Rotterdams perspectief. Hij ging in op wendbaar begroten in het licht van de Omgevingswet: hoe houden we in het werkend stelsel van de Omgevingswet als organisatie, bestuur en gemeenteraad grip op de kosten en te boeken resultaten? Ward omschreef de beweging van projectfinanciering naar opgavensturing, van afgebakende (geografische) projecten naar gebiedsgerichte financiering en van vooraf helder wat we willen naar samen zoeken. De Omgevingswet en de ruimte die daarin zit om op een andere manier (samen) te werken aan verschillende opgaven, biedt kansen, momentum en middelen om anders te begroten. Hierin trekken omgevingsprofessionals en professionals uit de bedrijfsvoering idealiter al vroeg in het proces samen op. Denk in dit kader bijvoorbeeld aan planologen die met hun P&C-collega’s samen kijken naar het vertalen van (Omgevings)visie naar realisatie. Omgevingsprofessionals en ‘financials’ verenigt u: er kan meer samen dan je denkt! 
 
 

Hoe nu verder; hete hangijzers

Steeds meer publieke organisaties besluiten zich zo te organiseren dat ze beter voorbereid zijn op de komende economische, maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. Dit vraagt om een nieuwe manier van begroten en slimme, wendbare inzet van financiële middelen. Die overtuiging stuit in de praktijk vaak op de nodige uitdagingen en vraagt om een echt andere manier van kijken, denken en doen. Hoe nu verder? Benut bijvoorbeeld het momentum dat er is (bijv. de Omgevingswet) om anders te gaan doen en kijk met elkaar voortdurend slim bij elkaar ‘de kunst af’ om samen verder te komen. Op de bijeenkomst schetsten we daarvoor met elkaar de contouren om samen verder te komen. Een van de deelnemers opperde daarom een leer- werknetwerk ‘wendbaar begroten’ waarin gemeenten, wetenschap en andere betrokkenen samen optrekken. 
 
 

Doorpraten?

Collega’s Fleur van Haasteren, Fred Claasen, Evert Peereboom, Sebastiaan van den Bogaard, Jelly van der Weerd en Gerco Liefhebber kennen de praktijk en maatschappelijke opgaven vanuit verschillende publieke organisaties waarin zij samen met opdrachtgevers stappen zetten naar slimme, toekomstbestendige bedrijfsvoering. Doorpraten hierover? Benieuwd hoe je met professionals uit de bedrijfsvoering een leertraject business partner inricht? Neem dan contact met ons op.